Miało być burzliwie, inteligentnie, po bandzie. Było spokojnie, choć z humorem, acz bez kontrowersji.

Nie liczyłam ile osób było na sali - pewnie koło 80-100. W debacie udział wzięło… 5 (chyba nikogo nie pominęłam). Niestety, zgodnie z tym, o czym myślałam już wcześniej - większość przyszła na wykład (co potwierdziło się w opiniach jakie słyszałam stojąc na przystanku, po spotkaniu), nie uśmiechała im się debata, bo po co - temat wyglądał na ciekawy, więc przyszli. Ale “dyskusje to są fajne przy piwie” (tylko?).

Kontrowersji nie było - nawet jeśli pytanie mogło takim być, było łagodzone. Większe kontrowersje były z drugiej, klerykalnej części stołu, gdzie dyskutanci między sobą się nie zgadzali co do podstaw tematu. Większość podkreślała, jak bardzo zależni są od “szefów”, ze bez ich zgody wiele nie mogą, choć ks. Jacek Prusak powiedział, że bywa czarną owcą zakonu, a ks. Jacek Stryczek w ogóle odciął się od polityki “szefostwa”, mówiąc, że rzeczy dobre można komunikować zawsze i niezależnie.

Podobnie nie było zgody co do tego, czy każdy powinien być PRowcem swojej instytucji, czy też nie (przesympatycznego ks. Sowę, jeśli tu zajrzy, odsyłam do swojego wpisu na temat tego jak wygląda sytuacja, gdy pracownicy nie mają świadomości tego, że powinni być rzecznikami swojej instytucji :))

Na koniec doszliśmy do tego, że choć kościół jest zcentralizowany i hierarchiczny, to… nie można liczyć na to, że powstanie kiedykolwiek strategia wizerunkowa Kościoła. Bo każdy biskup jest sobie szefem i reszcie nic do tego. Tylko, że jeśli tak, to (moim zdaniem) jest skazany na porażkę wizerunkową. Nie da się tworzyć wizerunku, szczególnie pozytywnego, jeśli w ramach jednej instytucji nie ma zgody na niego, ani zgody na odpowiednie, zunifikowane działania. A szkoda, bo sam Kościół jest silną marką, mającą wielu ambasadorów i mogącą przekuć to w medialny sukces. Jednak, by to zrobić, trzeba chcieć.

Dziś wieczorem (18:45), w krakowskiej Wyższej Szkole Europejskiej odbędzie się debata zorganizowana przez KrakówPR na temat PR w Kościele, z udziałem m.in. ks. Jarosława Cieleckiego, Dyrektora Vatican Service News.

Kto ma ochotę i kilka godzin dziś wieczorem, ma jeszcze szansę zapisać się i przyjść na nią. A osoby nie mające czasu, mogą zajrzeć tu w weekend (dziś wieczorem chyba nie dam rady napisać relacji)

Pisałam kilka tygodni temu o internetowym wizerunku bydgoskiego Focusa. Dziś, podczas przygotowywania listy potencjalnych ambasadorek pewnej marki, przyjrzałam się internetowemu wizerunkowi naszych gwiazd i gwiazdeczek.

Zaczęłam od Joanny Liszowskiej (przypadkowo) - strona w odpowiedniej domenie, całkiem przyzwoicie zrobiona, do tego porządny namiar na menadżera (mail, telefon). Do samej gwiazdy kontaktu nie ma, ale to jej święte prawo - w końcu po to ma Macieja, żeby sama nie musiała odbierać dziesiątek telefonów i maili (nie mówiąc o spamie). Niezła biografia, rozbudowana galeria zdjęć, oferta - czego chcieć więcej? (no, razi mnie ciut słodka księga gości, gdzie nie ma żadnego negatywnego wpisu, więc - jak podejrzewam - jest ostro moderowana, ale mogę to wybaczyć).

Następna była Olga Bończyk, gwiazda od tego samego menedżera. Strona ciut gorsza (w domenie art zamiast własnej i kuleje rozplanowanie graficzne), ale ciekawa. Niezła galeria, ciekawa część o pasjach. Kontakt także “prywatny”.

Następna na liście znalazła Kasia Bujakiewicz. Choć mogłoby się wydawać, że akurat ona będzie mocno królować w serwisach alternatywnych, to zadbała o swój wizerunek całkiem nieźle. Osobiście strona graficznie mi się nie podoba, ale nie musi. Zawiera wszystko, co powinna, jest ciekawie zbudowana i - większość osób - znajdzie na niej wszystko co potrzebuje.

Liczyłam, że dalej będzie podobnie, ale srodze się rozczarowałam. Przede wszystkim szybko okazało się, że wiele gwiazd w ogóle nie ma swojej strony! Dzięki temu ich wizerunek tworzą pudelki, kozaczki i inne tego typu serwisy. Jeśli jest inaczej, to ich strony są tak kiepsko wypozycjonowane, (a może zrobione całe we flashu albo obrazkach i nie ruszane), że w Google są tak daleko, że nie dotarłam. Nie udało mi się odnaleźć m.in. strony Joanna Koroniewskiej, (a agencję, która ją obsługuje, znalazłam przypadkowo), podobnie Magda Walach, czy Anna Dereszowska. Trudno obecnie przecenić wagę Internetu i jego wpływu na opinię, więc brak strony jest co najmniej dziwnym posunięciem marketingowym.

Jednak chyba nie lepszym posunięciem są niektóre strony - np. taka jak Joasi Jabłczyńskiej. Stronę chyba prowadzi koleżanka Joasi - nie jest ona zbyt aktualna w sensie trendów w tworzeniu stron, ale to nie miałoby aż tak dużego znaczenia, gdyby nie setki reklam, jakimi raczy strony swoich użytkowników prv, brak oryginalnej domeny, niedziałające forum i mail na onecie. To wszystko jest słodkie, o ile Joasia jest jedną z wielu przedstawicielek generacji nastolatek. Ale bycie gwiazdą zobowiązuje do czegoś więcej.

Z kolei o wizerunek Marty Żmudy Trzebiatowskiej dbają jej fani, tworząc stronę, kupując domenę, wrzucając zdjęcia. Szkoda, ze Marta nie dba o to sama, na szczęście ma dużo szczęścia do życzliwych jej ludzi, którzy pod odpowiednią domeną umieścili przychylny jej serwis, a nie np. przeróbki erotyczne.

W dzisiejszym świecie, gdy domena nie kosztuje wiele (a za pierwszy rok są to często grosze), a hosting i zrobienie strony dla dobrze zarabiającej gwiazdy też nie powinno być żadnym problemem (w końcu nie musi to być strona z firewerkami, wystarczy zwykły html, w zamian za dobre i przemyślane zbudowanie całości), lekceważenie Internetu jest niezrozumiałym posunięciem. Chciałabym wierzyć, że to kwestia zbytniej zajętości, ale od czego w takim razie jest menedżer/agencja?

W ub. tygodniu, oglądając jedną z telewizji śniadaniowych, usłyszałam, że Kościół przymierza się do zostania we wrześniu  operatorem komórkowym. Z jednej strony trochę zaskakująca propozycja, z drugiej hierarchowie kościelni są w biznesie od dawna - zaczynając od Benedyktynów, przez gdańskiego potentata w zakresie wody i wina, aż do toruńskiego medialnego koncernu.

Samego pomysłu nie będę oceniać - myślę, że Kościół ma tak dużą siłę przebicia, że szybko znajdzie abonentów wśród starszych osób, które jeszcze często są “grupą niezagospodarowaną”, a nawet grupą zaniedbaną. Skomplikowane oferty, przekaz reklamowy kierowany tylko do młodych osób, młodzi sprzedawcy, którzy często nie mają ochoty, ani umiejętności tłumaczyć zawiłości korzystania z aparatu 70-letniej babci - to wszystko odrzuca starszych ludzi jako klientów istniejących sieci. Przykładem trafionego produktu były anteny satelitarne i dekodery, które pozwalają starszym osobom odbierać w dobrej jakości TV Trwam - Cyfra, Polsat, czy Neostrada nie trafiły do nich, ale prościutki dekoder TV Trwam - tak.

Ciekawostką była wypowiedź zaproszonego księdza, który mówił, że to realizacja myśli Jana Pawła II o wykorzystywaniu wszelkich możliwych środków do ewangelizacji. I właściwie to był jedyny “haczyk”, jaki został wykorzystany. Znacznie więcej zawierały informacje prasowe (Ewangelia przesyłana SMSem, specjalne myśli świętych - np. Św. Augustyna, czy Franciszka, specjalne serwisy do odsłuchiwania, wiadomości o pielgrzymkach, czy imprezach ewangelicznych/kościelnych, itp.). Niestety, o tym wszystkim przedstawiciel “zapomniał” - pojawiło się to w portalach internetowych. Tyle tylko, że - jak przypuszczam - znacznie większa część grupy docelowej oglądała poranną telewizję. Internet to dla wielu starszych osób, (a w końcu one w większości będą stanowić target tej sieci, tym bardziej, że pojawiają się sugestie, że oferowane telefony będą proste i z dużymi klawiaturami) czysta abstrakcja - nie umieją się po nim poruszać, literki są małe, a na ekranie raczej niewygodnie się czyta, więc nie korzystają z niego. Po co w takim razie najlepsze informacje puszczać drogą, która nie wiedzie do grupy docelowej?

Tydzień temu rozpoczął się strajk Poczty Polskiej. Strajk częściowy (choć stop transportu w Krakowie i rozdzielni w Warszawie niewątpliwie mocno na niego wpłynęły). Pojawiły się głosy, że to tylko Poczta straci, że konkurenci zyskają na tym, że klienci odejdą. W końcu na rynku konkurentów wcale niemało - InPost, DHL, DPD, TNT i cała masa innych - większych i mniejszych, tańszych i droższych.

Tymczasem po tygodniu okazało się, że… cała dotychczasowa gadka o tym, że konkurenci nie mają szans na zdobycie rynku, bo Poczta im przeszkadza (m.in. dlatego, że nie zgadza się na używanie “swoich” skrzynek do zostawiania obcych awiz), to tylko zasłona dymna. DPD nie przyjmuje już przesyłek (do 13 czerwca na razie), bo tyle zalega w jej magazynach i nie jest w stanie ich rozwieźć. Nie inaczej DHL, UPC i wielu innych. InPost pozornie przyjmuje - w rzeczywistości jednak w wielu punktach brakuje kopert i znaczków, przesyłki ekspresowe idą tydzień zamiast jednego dnia, a śledzenie trasy przesyłki na stronie zaczyna ocierać się o abstrakcję, gdy np. czytamy, że przesyłka nadana w czerwcu, została odebrana już… w kwietniu!

Czyli problemem w zdobyciu rynku okazuje się wcale nie być Poczta, ale własne nieprzygotowanie do większego przerobu…

Byłam dziś na Festiwalu Skarby Urody, organizowanym przez sieć sklepów Rossman. Wystawcami były firmy, których produkty sprzedawane są w R. Badania skóry, włosów, makijaże, masaż stóp, ulotki, próbki. Jak na większości tego typu Targów. Ale nie będę tu opisywać kto i co robił, ani co dawał - wolę się skupić na tym, czemu (od strony firmy) m.in. służą takie targi, czyli kto zyskał, a kto stracił…

Na Targi dojechałam tuż przed 16, w niedzielę. Niezbyt może wcześnie, ale w końcu impreza trwa do 18, więc miałam jeszcze 2 godziny. Miałam oczywiście świadomość, że ostatnie pół godziny to już czas powolnego składania stoisk (sama nieraz stałam na stoiskach targowych), ale półtorej godziny to szmat czasu. Okazało się, że… jednak nie, bo już o 16 stoisko Oceanic (czyli producent m.in. kremów AA) było złożone! Czyli, na moje oko, zaczęli składać ok. 15 - na drobne 3 godziny przed końcem. Został jakiś marny stojak z ulotkami i kilka mini-książeczek z opisami diamentowej serii AA i Kayah na okładce…

Realną podróż zaczęłam od Garnier - lubię tę firmę, więc chętnie poszłam zbadać skórę i włosy. Niestety, kilka minut później stwierdziłam, że dziewczyny na stoisku chyba (mam nadzieję mówiąc szczerze) są z tzw. łapanki. Zaproponowany mi krem miał jeszcze jakiś sens, ale już tonik dla nastolatek nie bardzo… A gdy dziesięcioletniej dziewczynce wyszła “słaba gęstość skóry” (jak podejrzewam - aparat po kilkunastu godzinach pracy miał dość), a pani to zupełnie nie zdziwiło, przestałam pytać. Nie lepiej było z panią od włosów - gdy okazało się, że nie mam specjalnie problemów, to nie miała żadnego pomysły, co mi zaproponować, jaki produkt doradzić (a farbuję włosy, więc wystarczyło sięgnąć po odżywkę do włosów farbowanych, czy coś takiego). Dla wizerunku firmy - totalna klapa…

Kolejna firma - Loreal. Podobny aparat, zupełnie inne wyniki. Wyglądam młodo, propozycja kremu dla nastolatek… Ale pani zachowywała się znacznie profesjonalniej - bez rewelacji, ale pozytywnie (do makijażu nie chciało mi się stać w kolejce, więc się nie wypowiem).

Przy Sorai szczęka mi opadła… Godzina 16:15 - pani chowa kosmetyki. Przy okazji kilkoma z nich obdarowuje inne 2 panie (koleżanki - jak się później okazało z tego samego stoiska, z innej części). Na moje pytanie o peeling, zostałam zapytana, czy mam gabinet kosmetyczny. Gdy odpowiedziałam, że nie, dowiedziałam się, że to “nie dla mnie, bo to kosmetyki profesjonalne, dla gabinetów” i pani po prostu zaczęła mnie ignorować. Gwóźdź do trumny pół godziny później dobiły panie z tej drugiej części stoiska. Zapytałam o składnik szminek, na który jestem uczulona (pytałam, czy Sorayowe szminki go zawierają, czy nie). Rozumiem, że panie mogą nie wiedzieć - ale co za problem był poprosić mnie o zostawienie maila i sprawdzenie. W zamian usłyszałam, żebym poszła sobie do drogerii i pomaziała się (to cytat), to zobaczę, czy mnie uczuli, czy nie… Wielkie dwie rysy na wizerunku firmowym…

Na szczęście były również firmy, które potrafiły się odnaleźć (nie wiem - lepiej przeszkolone osoby, czy lepsza kontrola - nie wnikam). Pani z Canpola, która nie tylko dała mi gratis gryzaczek (to niedroga rzecz, ale miły gest) dla Siostrzeńca, ale dokładnie objaśniła jakie uchwyty na butelki są, czym się różnią, itd. Była 17:10, a ona - choć na pewno na nogach, jak wszyscy, była uśmiechnięta, chętna do pomocy. Podobnie pani z Hippa, której wręcz było przykro, że tak mało próbek jej zostało.

Kolejne firmy z dużym plusem, to Compeed i Neutrogena (wspólne “stopowe” stoisko). O 17:30 miałam dokładnie pokazane plasterki, wkładki i co tylko było. Objaśnione jak działa, co należy, a czego nie należy robić. Mimo, że nie dostałam żadnej próbki, to wrażenie bardzo pozytywne.

Polecam też stoisko Olay - mimo, że też oferują badanie skóry, to jest ono zupełnie inne od pozostałych i chyba najciekawsze. Nie wiem na ile prawdziwe, ale ciekawie było zobaczyć porównanie skóry na przedramieniu i na twarzy, a także ilość kolagenu, melatoniny (i piegi robiące się na skórze, choć niewidoczne na naskórku jeszcze), oraz hemoglobiny. Do tego konsultantki, które sprawiają wrażenie całkiem kompetentnych. Plus dla firmy (byłam ciut wredna zadając zbyt dociekliwe pytania, ale nie zmienia to pozytywnego wrażenia, jakie firma zrobiła).

Podobnie firma Dove, która częstowała pysznymi sokami (jutro idę na poszukiwania limonkowego), była chętna do rozmów, pokazywania nowych produktów (no, może poza panią z Pro-Age, ale rozumiem, że nie byłam dla niej grupą docelową).

Na koniec było też kilka firm, które robiły wszystko, by nie rozmawiać z klientkami (np. podawanie ze spuszczoną głową ulotki i próbki, tak, by klient nie chciał o nic pytać), ale przynajmniej nie zrobiły złego wrażenia, choć wystawiając się firma niewątpliwie straciła pieniądze, bo taki sam efekt mogła uzyskać stawiając w Rossmanie hostessę, która tak samo mogłaby rozdać te same ulotki i próbki znacznie niższym kosztem.

Sumując ten długi wpis (mam nadzieję, że ktoś dotarł do tego miejsca :)) - nie wystarczy przygotować ładnych materiałów, próbki, rozstawić stoisko, postawić ludzi. Trzeba ich jeszcze odpowiednio przeszkolić (nie tylko w temacie produktów, ale również w temacie obsługi klienta na targach - jak przyciągnąć, zatrzymać, porozmawiać, co mówić, a czego w życiu nie). A dodatkowo - skontrolować. Oczywiście, wysyłka pracownika z Warszawy, czy Poznania np. do Krakowa, bez wątpienia podniosłoby koszty wystawienia się na Targach, ale może pomogłoby uzyskać pozytywny wizerunek na kolejnych edycjach, zamiast rysowania kolejnych rys za ciężkie pieniądze.

Pierwsze były The Sims - gra komputerowa pozwalająca na sterowanie “życiem” wybranej (lub samodzielnie zbudowanej) rodziny. Na początku nie były bardzo skomplikowane, ale z czasem stawały się.

W międzyczasie powstało Second Life - tu też były awatary (nawet dość podobnie tworzone i edytowane), też były domy, nawet praca. Tyle, że zamiast zaprojektowanych z góry reakcji i komputerowych ludzików, są reakcje mniej przewidywalne - za awatarami są prawdziwi ludzie. Czasem tacy, jakich widzimy na ekranie (mam na myśli płeć i ogólny wizerunek), czasem całkiem inni (inna płeć, czy też skromna księgowa, która w SL realizuje marzenia o bycie gwiazdą rocka, czy seksualną dominą).

Między The Sims i SL była jednak jedna poważna różnica. W tym pierwszym obecność firm i marek znanych z życia codziennego graczy była mocno ograniczona (najpierw McDonald, później długo nic, wreszcie H&M, teraz Ikea). W SL - przeciwnie - choć nie potykamy się o znane marki na każdym kroku, to wiele można bez trudu odnaleźć - bawić się konkretnymi, znanymi nam przedmiotami, ubierać w ciuchy z odpowiednią metką (wiele z nich to kopie prawdziwych kreacji), jeść to co lubimy. Poza tym w SL mamy sklepy - a nawet całe domy towarowe, w których - obok całej masy bezmarkowych (w sensie real life) rzeczy, możemy znaleźć też te markowe; mamy też billboardy i reklamy w prasie - jak w życiu.

Po kilku latach Electronic Arts dojrzał wielką marketingową szansę. I tak w zapowiadanym The Sims 3 (przełom 2008/2009), obok tego co było dotychczas mają być również aleje z witrynami sklepowymi i billboardami - czyli wchodzimy w marketing podobny do SL (tyle, że łatwiejszy, bo nie trzeba stawiać żadnego avatara-pracownika, który mówi, kontaktuje się z ludźmi w SL i jest “twarzą second-firmy”).

Czy to zadziała? W grach już od pewnego czasu (z mniejszym lub większym natężeniem, a także sukcesem) pojawiają się różnego typu reklamy. Co do skuteczności - można się zastanawiać, szczególnie, że część firm reklamujących się w SL doszła do wniosku, że jest to reklama na tyle koszto- i czasochłonna, że nie do końca opłacalna. Ale może zmiejszenie kosztów i nakładu pracy wyrówna tę opłacalność…?

Nie, to nie będzie kolejny mądry wpis o tym w jaki sposób trzeba w chwili obecnej szukać specjalistów…

W poszukiwaniach pewnych danych do artykułu, zaskoczyło mnie znalezisko z ery niemal przedpotowej - z 2000 roku. Bezrobocie wówczas nie było alarmująco wysokie, ale cały czas wzrastało. Mimo to Antoni Bielewicz właśnie wtedy opublikował artykuł, który - jak podejrzewam - wówczas wielu wydawał się być śmieszny, dziś - jest niesamowicie aktualny i prawdziwy… Jest o tym, że dobrego informatyka nie jest łatwo zatrudnić i o wielu błędach popełnianych podczas rekrutacji. Jest na tyle aktualny, że poza punktem “Niedocienianie możliwości Internetu” powinien znaleźć się w teczce dawanej w firmach każdemu młodemu HRowcowi… Biorąc pod uwagę, że autor nie jest specem od HR, ale dziennikarzem siedzącym całe życie w IT i technologiach - powiedzenie - panowie, czapki z głów, to za mało.

Artykuł polecam.

Na początek dziękuję Asi z E-Lady za jej wpis na blogu.

Nie mam obsesji na swoim punkcie - nie rozglądam się na ulicy z poczuciem, że ktoś mnie śledzi, nie ukrywam na forach, blogu, czy serwisach społecznościowych (wystarczy zresztą wejść tu, na stronę o mnie, żeby dostać sporo danych o moim życiu zawodowym). Jednak robię to w sposób, który pozwala mi na pewną kontrolę nad moimi danymi i zdjęciami - wiem gdzie, co i w czyje ręce daję. Natomiast stanowczo nie lubię być zaskakiwana przez firmy, czy serwisy, które nagle coś wprowadzają, coś zmieniają, ale nie kwapią się, by mnie o tym poinformować.

Mam profil na Naszej-Klasie, jak pewnie większość czytających ten blog (a może nie?). Założyłam go jakiś rok temu, w momencie gdy moja klasa licealna zaczęła ostro planować balangę z okazji okrągłej rocznicy matury. Forum klasowe okazało się być rewelacyjnym narzędziem - znacznie efektywniejszym niż pojedyncze maile, czy telefony. Założyłam, to już zostałam.

W swoim profilu mam tylko jedno zdjęcie - takie samo jak w innych profilach społecznościowych. Nie mam potrzeby wgrywania x-tu zdjęć - kto będzie chciał mnie zobaczyć, spotka się ze mną, albo… poprosi o więcej fotek prywatnie. Mimo to nie mam ochoty, by takie czy inne moje zdjęcie mogło być łatwo pobierane i wgrywane na czyjeś telefony. Bez żadnego wysiłku, bez żmudnego zmniejszania, czy obrabiania - po prostu za pomocą zwykłego SMSa za 2 zł. Bo każdy kto nie zaznaczył odpowiedniej opcji w ustawieniu prywatności, ma pod zdjęciami przycisk z napisem “wyślij na komórkę”.

Nie mam pretensji o samą opcję - każdy zarabia jak chce i jak potrafi. Jeśli trafia z produktem, na który jest popyt - jego szczęście i pieniądze. Jestem przekonana, że wiele osób wyśle sobie na komórkę zdjęcie ze swoim chłopakiem, albo chłopaka, może przyjaciółki, itp. Ale będą też tacy, którzy wyślą inne, w innym celu (szczególnie, że na n-k nie brak zdjęć ładnych, dość wyrozbieranych dziewczyn). Podejrzewam, że niedługo n-k wymyśli nowe opcje - ze zdjęciami lub innymi częściami profilu, płatne lub nie. To też ok. Pod jednym warunkiem - do dobrego tonu (i dla zachowania dobrego wizerunku) należy poinformowanie o takich rzeczach. Najlepiej mailem, a nie tylko w formie notki widocznej po zalogowaniu, o ile… nie loguję się od razu do swojej skrzynki, jak ma to miejsce w 99% przypadków u mnie (potem przechodzę na fora klasowe - i tak w ogóle nie trafiam na stronę główną widoczną po zalogowaniu). Tym bardziej, kiedy uznajemy, że wszyscy dają domyślną zgodę na przesyłanie swoich fotek jako tapety komórkowej wszystkim. Od publikacji notki (27.05) logowałam się 2 razy, ale do czasu wpisu Asi nie miałam pojęcia ani o istnieniu tej opcji, ani tym bardziej o tym, że wyraziłam domyślnie zgodę na to.

Przyznam, że próbowałam znaleźć w regulaminie haczyk ale nie jestem prawnikiem, więc właściwie nie wiem, czy to zgodne z prawem czy nie, (a może jakiś przepis dotyczący ochrony własnego wizerunku?)…

Dziś zmieniłam ustawienia (dla zasady), ale ciekawa jestem jak wiele osób - podobnie jak ja - nie ma pojęcia o “nowej, funkcjonalnej usłudze” i o tym, że nieświadomie wyrazili zgodę na dowolne dysponowanie swoimi galeriami. Co więcej - będę się bacznie przyglądać portalowi - jeśli okaże się, że wyrażam więcej domyślnych zgód, to przemyślę czy jest on tego wart.

Ten nie rozumie co czują potencjalni rodzice, którzy czekają na upragnioną ciążę wiele długich miesięcy. Nie 2, 3, 5, ale raczej 12, 20, 25. Wiele długich tygodni, bolesnych miesięcy. Wiele badań robionych w różnych miejscach, wiele niezrozumienia w publicznej służbie zdrowia, masa wydatków w prywatnej. Wciąż nadzieja, wciąż porażka.

Po wielu próbach nadzieja umiera, pojawia się decyzja o adopcji. Kolejne miesiące tułaczki po warsztatach, tłumaczenie znajomym i rodzinie czemu panie z opieki społecznej wypytują o nich. Podejrzliwe spojrzenia w pracy (trudno każdemu wytłumaczyć o co chodzi). Pytania o zarobki, o współżycie seksualne, o rzeczy, o których czasem z rodziną trudno rozmawiać. Ale wszystko w imię tego, by pokochać wyczekane dziecko… A potem kolejne lata oczekiwania - czasem 2, 3, czasem dłużej. Nieważne, że Domy Dziecka są przepełnione, nieważne, że wiele dzieci czeka na odrobinę miłości. Trzeba czekać. Od wprowadzenia becikowego jeszcze dłużej - bo wiele kobiet nie zostawia niechcianego dziecka w szpitalu - 1000 zł becikowego to zbyt łakomy kąsek. Co prawda potem trzeba czasem to dziecko ratować - mniejszy problem jeśli tylko z niedożywienia, gorzej jeśli z wychłodzenia, głodu i bicia… Ale takie jest życie… Dlatego czasem lepiej dla tych dzieci, gdy taka adopcja ze wskazaniem dochodzi do skutku - choćby wielu było przeciw niej. Uratowanie od bicia i głodu, czy zaniedbania 2 dzieci jest znacznie ważniejsze od tego, że te dzieci nie będą przebadane w ośrodku. I ważniejsze także niż to, że 2 innych dzieci znajdzie się w małżeństwie “współczesnych 30-latków: bogatych, ustawionych, dla których dziecko jest kolejnym “projektem do realizacji”.”. Może nie zaznają miłości, tylko luksus. Może będą biegać z kluczem na szyi, a ciepło rodzinne poznają lepiej z telewizora niż od zajętych rodziców. A może przeciwnie, z czasem ci 30-latkowie zakochają się w przygarniętym dziecku i nie będzie szczęśliwszej rodziny.

Nie życzę pani Agacie Puścikowskiej, by stanęła przed dylematem adopcji ze wskazania lub czekania w nieskończoność na własne dziecko, bądź na adopcję z ośrodka. Ale czasem, nawet będąc zapracowanym dziennikarzem warto głębiej poznać temat, warto porozmawiać z ludźmi i spróbować wczuć się w ich sytuację…